In 2002 waarschuwde de commissie-Van Rijn: zonder investeringen in arbeidsmarktbeleid, vermindering van regeldruk en slimmer organiseren van werk, komt de kwaliteit van de publieke dienstverlening onder druk te staan. Ruim twintig jaar later maken we de balans op. Welke ontwikkelingen zien we sinds de waarschuwing van Van Rijn in het versterken van arbeidsparticipatie en het verhogen van productiviteit en kwaliteit door slimmer organiseren? Wat gaat goed en wat blijft achter?
Lessen uit twintig jaar onderzoek naar arbeidsbeleving in het openbaar bestuur
In het advies van de commissie-Van Rijn over de arbeidsmarkt presenteerden zij een samenhangend pakket aan maatregelen om te voorkomen dat de kwaliteit van de publieke dienstverlening onder druk zou komen te staan. Het beter benutten van het beschikbare arbeidspotentieel en het verhogen van de productiviteit en kwaliteit waren onderdeel van die maatregelen. Meer recent herhaalde de Sociaal-Economische Raad (SER) die oproep in zijn rapport ‘Waardevol werk: publieke dienstverlening onder druk’'. Hierin pleitte de raad onder meer voor het verhogen van de aantrekkelijkheid van het werk (door versterking van management en strategisch HR-beleid) en een effectievere inzet van de beschikbare menskracht (door verhoging van productiviteit en kwaliteit en slimmere organisatie van het werk).
In de notitie 'De organisatie aan zet' blikken we terug op ruim twintig jaar medewerkersonderzoek. Wat heeft dit onderzoek aan inzichten opgeleverd over het werk in het openbaar bestuur? Welke ontwikkelingen zien we sinds het advies van Van Rijn uit 2002? Wat gaat er goed, wat blijft er achter en welke keuzes vraagt dit nu van (politiek) bestuurders, managers en (strategisch) HR- en organisatieadviseurs? Het doel van deze terugblik is niet alleen om de ontwikkelingen in kaart te brengen, maar vooral ook om te verkennen welke fundamentele keuzes er nodig zijn om de kwaliteit en productiviteit van het openbaar bestuur te versterken.
Al twintig jaar duidelijk waar het schuurt: nu is de organisatie aan zet
Tessa Janssen en Sil Vrielink, onderzoekers bij onder andere Kennis van de overheid, schreven in samenwerking met emeritus hoogleraar bestuurskunde Bram Steijn de notitie 'De organisatie aan zet'. In een interview delen Tessa en Sil de belangrijkste inzichten: wat valt op, wat blijft hardnekkig terugkomen en waar ligt volgens hen de ruimte voor verbetering?
"Het is niet de vraag wát er moet gebeuren, maar of organisaties bereid zijn daadwerkelijk actie te ondernemen"

Tessa Janssen 
Sil Vrielink