Sociale zekerheid

Medewerkers wiens contract niet verlengd wordt of die door hun overheidswerkgever ontslagen worden, krijgen een inkomen als gevolg van de Werkloosheidswet (WW). 

Het aantal WW-uitkeringen van voormalig overheidsmedewerkers daalde in de afgelopen jaren behoorlijk: van bijna 2.700 WW-uitkeringen in 2017 tot minder dan 1.900 in 2021. Die daling was aan de ene kant het gevolg van een lagere instroom, maar werd vooral veroorzaakt doordat de uitstroom uit de WW in de betreffende periode hoger was dan de instroom. De aantrekkende economische conjunctuur zal daarin een rol hebben gespeeld: het werd in de loop van de afgelopen jaren eenvoudiger om een nieuwe baan te vinden. In 2023 en 2024 zien we weer een stijging in het aantal WW-uitkeringen die met name bij het Rijk en de gemeenten substantieel was. De totale kosten van WW uitkeringen van voormalig overheidspersoneel daalden van ruim 54 miljoen euro in 2017 tot iets meer dan 49,2 miljoen euro in 2024.

Voor medewerkers die arbeidsongeschikt raken bestaan twee regelingen. De IVA-uitkering is bedoeld voor mensen die minimaal 80 procent arbeidsongeschikt zijn met weinig of geen kans op herstel. Medewerkers die minder dan 80 procent arbeidsongeschikt zijn (en meer dan 35 procent) komen in aanmerking voor een WGA-uitkering. Die uitkering is ook beschikbaar voor werknemers die meer dan 80 procent arbeidsongeschikt zijn, maar met een redelijke kans op herstel. De IVA- en WGA-uitkeringen vervangen sinds 2006 de toenmalige arbeidsongeschiktheidsregeling WAO. De WAO kent dus sinds 2006 geen nieuwe instroom, maar er zijn nog wel overheidsmedewerkers die voor 2006 instroomden. 

In bovenstaande figuur (Aantal IVA uitkeringen (ultimo)) is te zien dat het aantal (vrijwel) volledig en permanent arbeidsongeschikte medewerkers in de afgelopen jaren flink is toegenomen, van  bijna 4.700 in 2017 tot meer dan 11.600 in 2024. Verhoudingsgewijs steeg het aantal bij de politie het sterkst, gevolgd door defensie en de gemeenschappelijke regelingen. 

Noot: Vanwege hoge uitval van werkgeverscodes in de data, is de verdeling van de cijfers over de sectoren gemeenten en gemeenschappelijke regelingen niet betrouwbaar.

Ook het aantal WGA-uitkeringen (gedeeltelijk arbeidsongeschikt of volledig arbeidsongeschikt met een redelijke kans op herstel) bij de overheid nam in de afgelopen jaren toe, van meer dan 7.800 in 2017 tot ruim 13.200 in 2021. In vergelijking met de groei van het aantal IVA-uitkeringen bij de overheid was dit een minder grote toename. 

Noot: Vanwege hoge uitval van werkgeverscodes in de data, is de verdeling van de cijfers over de sectoren gemeenten en gemeenschappelijke regelingen niet betrouwbaar.

Het aantal WAO-uitkeringen bij de overheid daalde in de jaren 2017-2024 flink: van ruim 12.200 tot minder dan 5.800. Dat kan ook niet anders, er is immers sinds 2006 geen nieuwe instroom in de WAO mogelijk, terwijl er nog wel uitstroom is. Die uitstroom kan het gevolg zijn van het verdwijnen van de arbeidsongeschiktheid, maar veel vaker is het een gevolg van het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. 

Noot: Vanwege hoge uitval van werkgeverscodes in de data, is de verdeling van de cijfers over de sectoren gemeenten en gemeenschappelijke regelingen niet betrouwbaar.