Ik zit op de trap.
Het is donker, alle lichten zijn uit.
De auto's staan onder water, de
koplampen zitten te knipperen.
Een kast komt langs.
Een brood komt langs.
Een klapper komt langs.
Dat botst tegen elkaar, ergens hier.
Dat geluid van het klotsen
tegen elkaar is onuitwisbaar.
En buiten, hier om de hoek, ja, een
enorme, enorme kracht en kabaal.
Het contrast in dat geluid en die geur.
Met name zintuiglijke beleving dat
je midden in een apocalyps zit.
Je staat erbij op het moment dat je
mensen gaat evacueren die in dezelfde
situatie verkeren. Gedesoriënteerd.
Het is donker, je hoort geluiden die
je niet kent, namelijk de geluiden
van een overstroming.
Snel kolkend water.
Je hebt het koud, het water
komt langs je lichaam omhoog.
Je zit in een rolstoel, je ligt
in een bed. Het licht is uit.
Je ziet zwaailichten,
je hoort hulpverleners.
En uiteindelijk komen mensen
in ultieme paniek terecht.
De overheid moet bij een ramp
als deze maatwerk leveren.
En maatwerk is niet groot.
Maatwerk is een luisterend oor.
En verstandige mensen die zich op de
plaats van de ramp komen verwittigen
van: wat is de oplossing
die de burger nodig heeft?
Kijk, wat steekt is dat elke bewindvoerder,
staatssecretaris en minister hier is
geweest om steun te betuigen aan
de inwoners, aan de slachtoffers.
En iedereen zei volmondig: we laten u
niet in de steek, we komen u helpen.
We zullen hier ruimschoots
aandacht aan besteden.
En vervolgens is het plaatje en het
praatje afgeleverd en trekt men weer terug
richting Den Haag.
Maar we zijn nu wel vijf jaar verder.
En zijn die beloftes waargemaakt?
Betrokkenheid.
Ook inzetten op vertrouwen herstellen.
Ik weet niet hoeveel psychologen er op
een ministerie werken, maar misschien is
het wel een idee dat er wat meer
menselijkheid geleerd wordt.
Dat het niet alleen maar over
regels, bureaucratie en geld gaat.
Maar dat het ook over mensen gaat.
Ik nodig iedereen uit van de overheid,
van welke afdeling of welk ministerie dan
ook, en dan leg ik uit hoe het wel kan.
Het heeft te maken met de
attitude van de overheid.
En het is net zoals mijn inwoners hier
zeggen: handel nu eens vanuit vertrouwen.
Het geld is niet het probleem, maar
de wil om het geld uit te keren.
Ik denk dat elke directeur-generaal, elke
secretaris-generaal van elk departement,
maar ook elke politicus zich moet
vergewissen: heb ik dit nou juist gezien?
Want je kunt wel politieke idealen
hebben en dat doen neerslaan in een wet,
in een regel of in beleid.
Maar op het moment dat je het contact
met de werkelijkheid, de werkvloer
van de samenleving, bent verloren en dus
niet weet hoe het neerkomt in de kleinere
wereld van een burger, een gezin of een
huishouden, dan ben je dus vervreemd
van datgene waar je
dienstbaar aan moet zijn.
Op de eerste plaats: maak contact.
Maak gewoon contact met mensen
die je iets hebt aangedaan.
Hoe moeten ze dat doen?
Moeten ze een loketje
openen? Het zoveelste?
Ga er naartoe. Bel op.
Ga naar mensen toe.
Bij het UWV gingen we, als we geen
contact konden krijgen met Wajongers,
dat zijn mensen die soms dubbel gehandicapt
zijn en beperkt zijn in hun mogelijkheden,
en we kregen geen contact, dan zou
dat betekenen dat ze niet opkwamen
op een gesprek en eventueel
gekort werden op hun uitkering.
Dan zei ik tegen mensen: ga ernaartoe.
Je weet waar ze wonen,
je hebt de NAW-gegevens.
Ga ernaartoe, ga bellen.
Maar jij zegt dit nu heel enthousiast.
Hoe denken die ouders daarover?
Want die ouders, hun
leven is naar de knoppen.
Die willen niks liever dan een gesprek
met iemand die naar hen luistert.
Met open vizier, zonder vooroordeel,
zonder de gedachte van: er zal wel ergens
iets fout zijn, dat ze toch ergens een
loopje hebben genomen met de regels.
Zij willen dat ze vertrouwd worden
in het verhaal dat ze vertellen.
Dit is een politieke wet die doorgevoerd
is in een uitvoeringsorganisatie
die geleid heeft tot een strengheid
die slachtoffers heeft gemaakt.
En bijna niemand heeft zich de vraag
gesteld van: waar zijn we eigenlijk mee
bezig?
Ik noemde dat bij het UWV altijd: je kunt
je misschien helemaal gehouden hebben
aan alle formats die er zijn in adviesgesprekken
met iemand die werk zoekt, ander
werk zoekt of een uitkering krijgt.
Maar aan het eind van het
gesprek heb je toch buikpijn?
Heb het met elkaar in zo'n
team eens over je buikpijn.
Heb eens buikpijngesprekken en probeer
dan ook met je leidinggevende ruimte
te krijgen om met elkaar na te denken:
hoe kan ik die buikpijn bij mezelf oplossen?
Dat ik die burger waar ik dienstbaar
aan moet zijn, waar ik die burger
mee kan helpen?