We zitten hier in Valkenburg aan de Geul.
We zitten letterlijk aan de
Geul. Als ik door het raam kijk,
kabbelt hij buiten. Hij
kabbelt. Dat is geruststellend,
want in 2021 was dat anders.
Toen hing er een regengebied boven de
Ardennen, de Eifel en het Heuvelland.
Het water stroomde, donderde en stortte
naar beneden. Het kwam deze kant op.
Valkenburg aan de Geul werd Valkenburg,
want de Geul verdween en Valkenburg kwam
onder water te staan.
We weten het nog goed.
Het is een tijd geleden. Hoe
speelt dat door in het nu?
Hoe zit het met het herstel? Hoe
heeft de overheid zich gedragen?
Hoe hebben verzekeringen zich gedragen?
Hoe moeten de mensen er nu mee leven?
Het allerbelangrijkste is wat wij
hiervan hebben geleerd. Overheid,
wat hebben jullie hiervan
geleerd? Dat wil ik weten.
Daarom ga ik praten met een
aantal gasten in Hotel Walram.
Daan Prevoo, de burgemeester van
Valkenburg 'weer aan de Geul'. Fijn dat u
gekomen bent en dat u mee gaat
praten. De eigenaresse van het hotel.
Zij is kunstenaar. Samen
met je man heb je het hotel.
Je bent één van de twee
eigenaren. Claudia Volders,
fijn dat je je verhaal wilt doen.
Jullie zoon zit hier. Daief,
hartelijk welkom. Jij bent in
opleiding voor het hotelvak.
Je zit op de hotelschool in het
laatste jaar, heb ik begrepen.
De afronding nadert. Bart Abeling, hartelijk
welkom. Jij bent één van de gedupeerden.
De eerste vraag. Ik vind het eng.
Vanochtend, toen ik in de trein zat
hierheen, regende het een beetje.
Regen en Limburg. Ik vind
het eng worden. Claudia,
als ik achter jou kijk, zie ik een
zwarte lijn die de lambrisering
weergeeft. Is dit de lijn tot waar
het water heeft gestaan of niet?
Nee, dat was iets hoger.
Buiten zie je die witte reling.
Die stond net onder
water op het hoogtepunt.
De dopper van de reling
kon je net niet meer zien.
Het water zou tot boven mijn hoofd
komen? Ik zou moeten watertrappelen.
Zo ongeveer. Ik heb daar foto's van.
Je hebt er foto's van. Je
hebt het hier meegemaakt.
Ik kan me voorstellen dat
het een soort film is.
Dit ga ik jullie allemaal
vragen als openingsvraag.
Jullie kunnen er ondertussen snel
over nadenken, maar Claudia maar kort.
Het is een soort film.
Als je mij één scène of moment
geeft van wat jij hebt meegemaakt
uit die tijd, waar sta je dan?
Ik zit op de trap. Het is
donker. Alle lichten zijn uit.
De auto's staan onder water. De
koplampen knipperen. Een kast komt langs.
Een brood komt langs. Een klapper
komt langs. Dat botst tegen elkaar.
Dat geluid van het klotsen
tegen elkaar is onuitwisbaar.
Hier om de hoek is een enorme
kracht. Het is een kabaal.
Er is een contrast in
dat geluid en die geur.
Dat is met name een zintuiglijke beleving.
Het lijkt alsof je midden
in een apocalyps zit.
Een apocalyps. Dat water donderde hier.
Zag je dat water door deze ramen heen?
Nee, uiteindelijk niet,
want ik zat daarachter,
dus toen kon ik dat niet zien.
We hebben van bovenaf een foto
gemaakt. Hier kon je niet staan.
Hier kon je niet komen. Daief,
voor jou dezelfde locatie, of niet?
Welke scène heb jij voor
ogen? Wat heb je meegemaakt?
Ik denk dat ik de dag
erna als voorbeeld neem.
De avond zelf was voor
mij heftig en moeilijk.
Ik krijg hartkloppingen
als ik daar over nadenk.
Ik neem de dag erna toen ik wakker werd.
Ik sliep met mijn zusje op een kamer.
Het was donker en koud en
we hadden geen warm water.
Ik kwam de trap bij de hoofdingang
af en ik zag alles drijven.
Alles was vies door het water.
Het stuk wat me nog het meest
bijgebleven is, is dat iedereen vanuit
hier voor naar beneden werd getakeld
via ladders op een grote tractor met
een aanhangwagen. Dat is
hoe wij geëvacueerd werden.
Ik denk dat dat mij het meeste bijstaat.
Je kon niet meer lopen door het water?
Het water stond tot aan je middel.
Binnen was het redelijk veilig.
Het water was zo zwart/bruin
dat je niet naar buiten kon.
Je wist niet waar je stapte.
Dat kon een putdeksel zijn.
Het was op straat te
gevaarlijk om te lopen.
Vandaar dat we via de eerste verdieping
naar beneden zijn geklommen om met
een tractor naar het
droge plekje te rijden.
Je krijgt er hartkloppingen
van, zei je. Je mag bijkomen.
Ik kom straks bij je terug.
Ik ga naar de burgemeester.
Waar denkt u aan als u
denkt aan die momenten?
Als mens de evacuaties van de
verzorgingstehuizen en als bestuurder het gebrek
aan empathie van het rijk en de overheid.
Alle verhalen die ik hier aan tafel
hoor, zijn voor mij duizenden verhalen
van hoe de slachtoffers, mijn
inwoners, dit beleefd hebben.
Ik wil naar het stuk 'als mens'
gaan. Kunt u die scène beschrijven?
Je staat erbij op het moment dat
je mensen gaat evacueren die in
dezelfde situatie verkeren. Ze zijn
gedesoriënteerd. Het is donker.
Je hoort geluiden die je niet kent,
namelijk geluiden van een overstroming en
snel kolkend water. Je hebt het koud.
Het water komt langs je lichaam omhoog.
Je zit in een rolstoel
of je ligt in een bed.
Het licht is uit. Je ziet de
zwaailichten. Je hoort de hulpverleners.
Uiteindelijk raken mensen in paniek.
Ik zou het doodsangst noemen.
Had je dat zelf ook?
Nee, je staat erbij. Op dat
moment ben je in functie.
Je weet dat je op dat
moment alles aanstuurt.
Dan zit je in een andere modus.
Dan schakel je voor een deel je
emoties uit. Dan ga hulp verlenen.
Je gaat doen wat er van je verwacht wordt,
namelijk mensen in veiligheid brengen.
Hoe weet je wat er van je verwacht wordt?
Je maakt het niet iedere
dag mee als burgemeester.
Is er een draaiboek waarin
staat wat je moet doen?
Nee, er was geen draaiboek.
In Nederland en ver daarbuiten denkt
men dat je in het Heuvelland op
hoogte leeft. Wij leven hier in
het Geuldal. Dat ligt niet hoog,
dat ligt diep. Het was een
perceptie dat we veilig waren,
omdat we in het hogere
deel van Nederland zitten.
Niemand had kunnen voorspellen dat Valkenburg
aan de Geul of het Geuldal getroffen
zou worden door de eerste
grote klimaatramp in dit land.
Het was niet alleen een klimaatramp,
maar ook een overstroming.
Het was de eerste grote ramp sinds 1953.
Dat noem ik om het in
perspectief te plaatsen.
De eerste grote klimaatramp in Nederland.
De eerste grote ramp en
overstroming sinds 1953.
Heftig.
Er zat veel tijd tussen voordat dit land
weer een soortgelijke ramp meemaakte.
Ik kom zo bij je terug.
Ik maak het rondje af.
Ik voel dat deze kant ook een
scène wil vertellen. Bart,
welke scène heb jij voor ogen?
Het is mooi dat je het een
scène noemt. Ik heb geen foto,
maar een stukje van een
film. Ik zit hier vandaag.
Onze verhalen lopen die dagen
een aantal keren in elkaar over.
Het mental point wat ik altijd
heb, is de avond van de ramp.
Mijn vrouw heeft 200 meter verderop
een mooie fysiotherapeutische praktijk,
midden in het rampgebied. Die
dag zagen we dat de Geul steeg.
Het bedrijf van mijn vrouw
zit hier sinds mensenheugenis.
Ik had die dag vrij. Ik weet het nog goed.
Mijn vrouw belde dat ik moest
komen, want ze was een beetje bang.
Laten we wat zandzakken neerleggen. Ik
begon te lachen. Ik belde mijn vader.
Het was zijn bedrijfs. Hij zei dat
we ons niet aan moesten stellen.
Hij zat in Italië. De Geul
doet ons dat niet aan.
Het kan een beetje omhoog komen,
maar er gebeurt niets. Dat zei hij.
We liepen hierlangs.
Ik kan me nog herinneren dat
ik Claudia hier in de weer zag.
Ik heb een foto dat we hier
staan en dat je het water
hoog ziet staan. Het stond
een meter onder de rand.
Een uur later liep ik langs en
toen begon het water te kruipen.
We hebben toen zandzakken neergelegd. We
waren naar het gemeentelijk depot geweest.
Rond 19.30u werd ik gebeld door mijn
schoonvader. Hij wilde naar huis.
Kun je je kind komen halen?
Ik zei tegen mijn vrouw dat
ze niet veel meer kon doen.
We hadden een plank voor de muur gezet.
We liepen naar de auto en reden
naar Maastricht, waar we wonen.
We gingen iedereen bellen, omdat we de
volgende ochtend iedereen nodig zouden hebben.
Als er iets zou gebeuren,
dan konden we schoonmaken.
In de fysiopraktijk van je vrouw.
s Avonds stonden wij hier,
want we werden gebeld.
Nu komen we bij het mental frame.
Het is 23.30u en ik zie
het leger binnenrijden.
Dit gaat een kant op die wij niet willen.
Daar zit de crux.
Eerst valt het mee en opeens
is het leger er en is het
heftig. Daar zit iets onder.
Hadden we dit kunnen weten?
Hadden we dit kunnen voorspellen?
Ik hoorde net meneer Prevoo zeggen
dat iedereen denkt dat het hier hoog
ligt. Je weet dat het een Geuldal is.
Waarom waren er geen
waarschuwingen voor iedereen?
Ik kan me voorstellen dat jullie
dat de overheid verwijten.
Waarom zijn wij niet gewaarschuwd?
Er is wel gewaarschuwd.
U weet dat wij redelijk
koppig zijn in dit land.
Dat fenomeen kennen we bij
code geel en code oranje.
Dat geldt voor iedereen, maar niet voor
mij'. We hebben achteraf geleerd dat
wij een early warning systeem hebben.
Ik weet niet waarom het in het Engels is.
We hebben nu een aantal zaken
klaarstaan waardoor we in staat zijn om
mensen eerder te waarschuwen. Wees
voorbereid. Het gaat er stevig aan toe.
Dat doen we met ijzel,
sneeuw, extreme regenbuien,
extreem weer of
bijvoorbeeld natuurbranden.
Door klimaatverandering zijn er andere
fenomenen die je niet zomaar kunt beteugelen.
Om mensen veiligheid te kunnen
bieden en om mensen te waarschuwen,
is het vroegtijdig kunnen
waarschuwen nodig om weg te komen.
Is dat systeem er nu?
Ja, nu is dat er.
Waarom was dat er toen niet?
Het was er wel.
Dat was het systeem wat
er als eerste uit lag.
In de Geul zit een meetsysteem.
Dat ligt langs de hele Geul,
vanaf de bron tot waar het
uitstroomt bij de Maas.
Het eerste systeem werd gebruikt om
te kunnen zien wat zich afspeelde,
namelijk de stijging van
het water in de Geul.
De Geul is niet uitgekomen. Er is
een tsunami uit het Geuldal gekomen.
Het water kwam voor 70% uit
de Eifel en de Ardennen.
Via het diepste punt gaat dat richting
de Maas. Daar stroomt de Geul.
Er was een waarschuwingssysteem.
Het werkte niet.
Je kunt niet waarschuwen
als je de feiten niet kent.
Je kop gaat eraf op het moment
dat je zegt dat er ijzel
is bij kilometerpaaltje
21.8 en het is er niet.
Dan komt de samenleving in opstand.
Dit programma gaat ook
over wat we hiervan leren.
Is les één dat we de boel
beter in de gaten moeten houden
en dat we ervoor moeten zorgen dat
er eerder warning triggers komen?
Eén van die dingen die we geleerd
hebben is dat we de kennis
van de wetenschap moeten verbinden aan de
uitvoeringsopgave van de veiligheidsregio,
de burgemeester en diegenen
die over de veiligheid gaan.
De klimatologen en meteorologen hadden al
lang voorspeld dat er een extreem grote
hoeveelheid water neerdaalde in
het grote gebied van de Eifel,
Ardennen en het Heuvelland.
Zou dat kunnen betekenen dat die grote
hoeveelheid water straks aan de wandel
gaat en modder meeneemt? Het had
ook een modderstroom kunnen zijn.
In dit geval bleef het beperkt
tot water. Nu weten we beter.
We gaan de gegevens van de
hoeveelheid neerslag interpreteren.
Wat zou er in een gebied kunnen gebeuren?
Dan bellen we Bart en Claudia bellen.
We sturen Daief via
Instagram een berichtje.
Een groot alarm. Het
geldt voor heel Nederland.
Het geldt voor heel Nederland.
Het geldt ook voor het Westland, waar de
kasgebieden onder water kunnen stromen.
We waren al lang gewaarschuwd.
Iedereen die televisie kijkt
of naar nieuwsbeelden kijkt,
had kunnen weten dat Nederland ook
een keer aan de beurt zou zijn.
In Frankrijk, Portugal, Engeland en Spanje
hadden dit soort rampen zich al voltrokken.
Denkt u dat af en toe wel eens?
Wij hebben het nu meegemaakt.
Wacht maar, binnenkort ligt
het Westland onder water.
In Drenthe zijn ook gedeeltes die
zomaar onder water kunnen lopen.
Ik ben zeer bezorgd. Daarom is het
belangrijk dat dit programma gemaakt wordt.
We zijn vijf jaar verder. De
lessen die we hieruit moeten halen,
worden nog niet geleerd. Ze
worden nog niet geïncorporeerd.
Het is prima als je ze optekent,
maar ga er ook naar handelen.
Ik zit hier als burgervader
van onze inwoners.
Ik vraag mij af of wij voldoende
hebben gedaan om een herhaling te
voorkomen. Een herhaling van de
ramp kunnen wij niet voorkomen.
We moeten als mens enige
bescheidenheid hebben.
Les één, houd het in de gaten
en zorg dat het systeem werkt.
Zorg dat mensen alert zijn. Neem
bijvoorbeeld het noodpakket.
Ik denk dat inmiddels 2/5
een noodpakket in huis heeft.
Les twee, bewustwording van alle bewoners.
Je hebt zelf ook een aandeel.
Vertrouw er niet alleen op
dat de overheid het oplost.
Op het moment dat de pleuris uitbreekt,
ongeacht waar, heeft de veiligheidsregio,
dus de overheid, een behoorlijke opgave.
We kunnen niet gelijktijdig
bij Claudia en Bart zijn.
Verantwoordelijkheid onderling. Voelen
jullie zelf ook verantwoordelijkheid?
Je moet noodpakketten in huis halen.
Je moet kijken hoe de wereld verandert
en wat voor effect dat heeft?
Jij zit te knikken.
Ik denk meteen aan die avond.
We waren schotten aan het
zoeken om in de deur en voor de
ramen te zetten. Die
konden we niet vinden.
We wisten dat die gemaakt werden,
omdat het hier een keer is overstroomd.
Dat was niet zo heftig als vijf
jaar geleden. Wat ik nu weet,
is dat wij zware schotten en een
rails om het hotel heen hebben
sinds de overstroming. Mocht
het nog een keer gebeuren,
dan kunnen we die schotten
erin kunnen zetten.
Dat geeft ons een paar uur extra
om het hier veilig te stellen.
Dat gaat over het oplossen
als het weer gebeurt.
We moeten het straks ook hebben
over het voorkomen ervan,
maar dat heeft met
klimaatverandering te maken.
Dat vind ik meer iets voor het
eind. Ik wil naar Claudia gaan.
Dit was het moment dat de
koning en de koningin er een dag
later stonden. Zij stonden
met laarzen aan in Valkenburg.
Heb je daar iets van meegekregen?
Nee.
Hebben jullie er iets van meegekregen?
Ik heb het op het nieuws gezien.
Met Daan Prevoo.
Ik heb er zeker iets van meegekregen.
Jij hebt ze ontvangen.
Er ging wat aan vooraf.
Er is aan mij gevraagd of er
ruimte was om de koning te
ontvangen. Ik zat nog midden in
de crisis- en hulpverleningsfase.
Er is expliciet gevraagd door Johan Remkes,
de waarnemend gouverneur in deze provincie,
dat de koning op geen enkele wijze voornemens
had om de hulpverlening te verstoren.
Hij wilde alleen een hart
onder de riem steken.
Ik weet hoe belangrijk dat is.
Je ziet dan wat het belang van
de koning en de koningin betekend
heeft voor de mensen waar ze
een hart onder de riem zijn gaan
steken. Niet alleen bij de slachtoffers,
maar ook bij de hulpverleners.
Claudia, jij lijkt geen idee te hebben.
Krijg jij er geen fijn gevoel
bij? Wauw, ze komen naar ons toe.
Wij zaten hier in een oorlogsgebied.
Wat er 20 meter verderop gebeurde,
hebben wij in de eerste dagen niet
meegekregen. Je bent hier totaal lamgeslagen.
Je bent ontredderd.
Vond je het later fijn dat Den
Haag naar jullie toe was gekomen?
Den Haag is niet de koning en de koningin.
Den Haag is hier als laatste ook geweest.
Rutte, de minister-president?
Nee, elke staatssecretaris.
Steekt dat? Dat steekt.
Dat steekt zeker.
Waarom?
Elke bewindvoerder, staatssecretaris en
minister zijn hier geweest om steun te
betuigen aan de inwoners
en de slachtoffers.
Iedereen zei volmondig dat ze ons
niet in de steek zouden laten.
Ze zouden ons komen helpen. Ze zouden
er ruimschoots aandacht aan besteden.
Vervolgens zijn het plaatje en praatje
afgeleverd en trekt men weer terug richting
Den Haag. We zijn nu vijf jaar verder,
maar zijn die beloftes waargemaakt?
Daar kom ik later op terug. Het
koningshuis is een ander verhaal.
De koning en koningin hebben beloofd
dat ze nog een keer terug zouden
komen na de ramp.
In mei het jaar daarna zijn ze
privé gekomen om langs iedereen te
lopen, om te kijken hoe
het nu met hen gaat.
Dat is een andere rol, namelijk
de rol die ik als burgervader heb.
Die rol hebben zij
ingevuld in mijn beleving.
Dat is een hart onder de riem.
De koning is niet beleidsmatig
verantwoordelijk voor een schaderegeling.
Ik vind dat een koning
daar ook thuishoort.
Dat is een beetje voor de bühne,
maar het geeft wel een fijn gevoel.
Ik wil Claudia ondersteunen. Claudia
heeft mij daarop aangesproken,
drie of vier dagen na dato. Waar was je?
Ik was overal en nergens.
Ik ben 72 uur in touw geweest
zonder dat ik het in de
gaten had. Met mij velen, waaronder
de mensen die direct getroffen zijn.
Je hebt zoveel adrenaline in je lijf.
Je hebt het journaal mee.
Je hebt een gebeurtenis meegemaakt.
Het journaal moest te
woord gestaan worden.
Wat je meemaakt is ongewoon.
Er is maar één ding.
Op het moment dat jij op je
jurk morst, wil je dat meteen
schoon maken. Dat geldt voor iedereen.
Je wilt zo snel mogelijk dat
de rotzooi opgeruimd wordt.
Je wilt schoonmaken en opruimen. Je
bent ontredderd. Je bent in shock.
Waar moet je beginnen? Dan
heb je de overheid hard nodig.
Alle bewindvoerders zijn hier
geweest. Van Grapperhaus tot Rutte.
Iedereen is hier geweest om te
zeggen dat ze ons niet in de
steek zouden laten.
Nu komen we op een belangrijk punt.
Dan denk je dat je steun gaat
krijgen, dus dan zal het goedkomen.
Hoe zit het met die fysiotherapiepraktijk?
Was die fluks weer schoon
en werd er geld geleverd?
Nee. Je leeft meteen in een waas.
Dat wat wij toen hebben meegemaakt,
kun je niet uitleggen. Je kunt
daar geen woorden aan geven.
Je wordt enorm op jezelf teruggeworpen.
Je komt in een overlevingsstand.
Ik ben mijn crisismanager, daardoor
kon ik mijn vrouw goed ondersteunen.
Daan stond de pers te woord.
Bij de getroffen mensen kwamen cafés
en dingen het eerst in je hoofd
op, maar wij zijn zorgverleners en
die kwamen in dat verhaal niet voor.
Dat is niet erg. Het eerste
wat mijn vrouw vroeg,
was hoe we verder moesten gaan. Wij
hebben 1.000 patiënten in deze streek.
Zij zijn allemaal getroffen.
Dat heeft een jaar geduurd.
Een jaar lang hebben wij in cabins
gezeten. Eerst hadden we niets.
We waren alles kwijt. Binnen
een maand waren we operationeel.
Vraag me niet hoe. Vraag
me niet op welke manier.
Werd dat gefinancierd met jullie spaargeld of
kregen jullie vrij snel geld van de verzekering?
Wij hebben een vervelend gesprek met de
verzekering gehad. Wij waren goed verzekerd.
De verzekering kwam binnen.
Dat zal ik niet vergeten.
Ze gingen nadenken of ze
hier iets mee gingen doen.
Daan kent het verhaal. Ik heb die
meneer aardig op zijn schouder getikt.
Wij kunnen dit gesprek opnieuw
doen, want ik weet goed waar ik voor
verzekerd, zei ik. Jij kunt kiezen.
Jij komt opnieuw binnenlopen
of ik zet je buiten.
Ik zweer je één ding, dan kom
ik morgen mijn geld halen.
Die houding heeft ervoor
gezorgd dat ik een week later,
samen met het spaargeld van mijn
vrouw en mijn eigen zakelijke geld,
genoeg geld had om een voorschot te
betalen om cabins te plaatsen die
we via-via konden krijgen.
Wat is het probleem van de verzekering?
Ben je niet voor alles verzekerd geweest
of is het een semantische discussie
omdat het een klimaatramp was?
Het is volledig een semantische
discussie. Het eerste klinkt hard.
De bewijslast ligt opeens
bij de slachtoffer.
Ik denk dat dat het ergste is.
Op dat moment hebben de staat en
de verzekeraar de morele plicht om
jou te helpen. Ik kan hier niets aan doen.
Ik kan mijn rekeningen niet betalen.
Ik kan slechte zorg leveren.
Ik weet niet wat ik kan doen.
Dat mag je bij mij leggen.
Ik hoor het woord 'morele plicht'.
Dan schakel ik over naar Claudia.
Jij bent kunstenaar. Jij bent naast
hoteleigenaresse zijn veel met het moraal bezig.
Hoe vind jij dat de verzekeraars zich hebben
gedragen of de verzekeraar van jullie hotel?
Heel slecht. Wij zijn liever geweest en
in het begin naar de verzekering toe.
Je hebt niet gedreigd met: 'binnenkort heb
je misschien een fysiotherapeut nodig'.
Veel verzekeringen. Iedereen
heeft een bepaalde verzekering.
Onze verzekering heeft twee weken nadat
het gebeurd was pas voor de eerste
keer contact met ons opgenomen. Bij
ons was het een ellenlange discussie.
Is het verticale of
horizontale waterschade?
Gaat het over dat soort dingen?
Ja. Uiteindelijk zijn er negen maanden
lang veel sjieke mannetjes in pak op
Hugo de Jonge schoenen op ons afgestuurd.
Een bemiddelaar, een controleur,
een expert en een contra-expert.
De ene na de ander kwam en ging.
Ze hielden een soort worst voor dat het
verticale werd gedekt en het horizontale niet.
Kan je het verschil in
twee woorden uitleggen?
Komt het door een overstroming of
is het schade ten gevolge van regen?
Komt het van boven of onder?
Dat is het verschil.
Bij ons werd het op een gegeven moment
grondwater. Dat is ook verticaal.
Ze wilden dat we met een notitieboekje
en een telefoon de tijden,
plekken en hoeveelheid water
die binnenkwam opschreven.
Ik weet niet of ik het zo grof mag
zeggen, maar verzekeraars hebben
een reputatie. Ze willen niet uitkeren,
dus ze zoeken een manier om daar
onderuit te komen. Vanuit Den Haag
werd er geroepen dat ze de WTS
gingen optuigen. Dat is de Wet
Tegemoetkoming Schade bij rampen.
Dat ligt iets anders.
Een klimaatramp is iets anders dan
een kaars die omvalt waardoor je in
je tafelkleedje een brandgat hebt.
Dat is leuk voor de verzekering.
Dit is een omvangrijke ramp met een
aanvankelijk ingeschatte schade van € 1,
2 miljard. Het Rijk heeft meteen
het geld beschikbaar gemaakt.
De burgemeester kreeg de vraag of
hij een inschatting kon maken van de
schade. Dat moet je mij
niet vier uur later vragen.
Voor mij is dit ook nieuw.
Ik wilde voorkomen een bedrag te
noemen met het risico dat het een
eigen leven gaat leiden. Als
ik te hoog zit, ben ik gek.
Als ik te laag zit, ben ik ook gek.
Ik wilde daar deskundigheid bij hebben.
De verzekeraars zeiden allemaal dat ze
niet verplicht waren om de schade uit
te keren. Dat was de
twijfel bij de verzekeraars.
Hoe moeten we hiermee omgaan?
Verzekeraars gaan eerst nadenken.
Zijn wij verplicht tot uitkeren of niet? Het
ging aanvankelijk om honderden miljoenen.
Op dat moment werd de
overheid erbij geroepen.
Uiteindelijk hebben de verzekeraars aangegeven
dat ze niet verplicht waren te betalen.
Ik heb achter de schermen stevige
gesprekken gevoerd met verzekeraars.
Bij de eerste persconferentie zat de
directeur van het Verbond van Verzekeraars
aan tafel om kenbaar te maken dat
verzekeraars de polissen aan de kant
zouden schuiven en zouden kijken wat ze
gezamenlijk als verzekeraars konden doen.
Dat hebben de nationaal bekende verzekeraars
netjes gedaan. Een aai over hun bol.
Je hebt ook beurspolissen. Dat is een
verzameling van internationale verzekeraars,
die hier veel polissen hebben verkocht.
Zij zijn zelfs maanden later
niet op de lijn gekomen.
Omdat het niet in de polis stond,
gingen zij het niet uitkeren.
Je had ook mensen die onderverzekerd
waren of niet verzekerd.
Dat is niet zo spannend. De rol
van de overheid is spannend.
Dat bedoel ik.
We hebben het hier over
redelijk georganiseerde mensen.
Het merendeel van de mensen
wist niet waar de polis lag.
Als ze een polis hadden, dan was
het met het water weggespoeld.
Wie is je contactpersoon?
Het was een zoektocht bij
wie ze zich moesten melden.
We willen hier ook
kijken naar de overheid.
Dan moet de overheid klaarstaan
om dat te faciliteren.
Dat deden ze. Ze hadden de WTS.
Er komt eerst een besluit van
het kabinet om dit tot als ramp
te verklaren. Dat is voorwaarde één.
Zonder die verklaring kun je de
WTS niet uit de kast trekken.
Hoelang heeft het geduurd voordat
het als een ramp verklaard werd?
Enkele dagen.
Na een paar dagen was het een ramp.
Je moet dat formeel besluiten. Daar
moet een vergadering voor plaatsvinden.
Er moet een voorzitter zijn. Er moet met
een hamer geslagen worden. Dit is een ramp.
Op een gegeven moment bedenken
mensen dat ze onderverzekerd zijn.
Er komen mensen uit Den Haag die
zeggen dat je rustig moet blijven.
Zijn geen mensen gekomen uit Den Haag.
Tot op de dag van vandaag is niemand
gekomen bij Claudia of iemand
anders van de gedupeerden om te helpen.
Is dat zo?
Ja, dat is zo. Dat moet gebeuren.
De WTS en de toepassing van de WTS
is ongeveer achttien jaar geleden
voor het laatst toegepast.
Nu is dat inmiddels vijf jaar
geleden voor het laatst toegepast.
Hoe ga je dat vormgeven? Wat
zullen we aan criteria opstellen?
Dat is niet vanuit de praktijk gevoed.
Dat is van achter een bureau gevoed
door boekhouders en juristen.
Wat was dat voor blik, Claudia? Ik ga
naar Claudia. Jullie waren verzekerd.
Het was gedoe met die verzekering.
We waren niet verzekerd.
Dat was omdat het er om ging of
het horizontaal of verticaal was.
Jullie waren wel verzekerd. Een verzekeraar
verkoopt vertrouwen. Als het misgaat,
kunt u op ons rekenen.
Ik wil naar het vertrouwen toe.
Claudia, heb je nog
vertrouwen in de overheid?
Als er geen mensen uit Den Haag
hier kwamen, konden jullie dan wel
naar Den Haag toe om vragen te stellen
en hulp te vragen? Kreeg je hulp?
Nee. Als je hier week in week
uit, maand in maand uit in
deze situatie zit, dan is er
niet één dag dat je tijd hebt
om naar Den Haag te gaan.
De belofte die werd gedaan,
was dat ze snel en
ruimhartig zouden uitkeren.
Dat werd gezegd door Mark Rutte
een aantal dagen na de ramp.
Dat gaf ons hoop. Mooi dat
dat gebeurt. Dat was naïef,
maar dat was mijn eerste reactie.
Naderhand blijkt dat dat een moeilijk
verhaal is. Je loopt tegen situaties aan,
bijvoorbeeld schoonmaken, drogen, opkrabbelen
en allerlei andere problematieken.
Je hebt op veel momenten behoefte om
antwoorden te krijgen vanuit de overheid,
omdat je het wiel soms
tien keer moet uitvinden.
Kan je één antwoord noemen wat jij
had willen hebben uit Den Haag?
Wij hadden in de kelder een kast
met de administratie van het hotel,
wat je verplicht bent
zeven jaar te bewaren.
Die kast was onder water komen
te staan, omdat het water nog een
meter hoger stond. Die kast mocht
niet open van de Belastingdienst.
Dat was te gevoelig, omdat men dacht
dat we de administratie weg gingen
gooien. Het was hartje zomer.
Het begon te schimmelen.
Het begon te stinken en te rotten.
Er kwam meer koolstofmonoxide.
Er kwam een meting. De
brandweer kwam naar binnen.
Alle mensen moesten uit de kelder. Het was één
grote schimmel. Het stonk. Het was een tumor.
Dan zit je met iets praktisch. Je
wil die kast naar boven hebben.
Je wil hem weg hebben en opruimen.
Niet opruimen in de zin van
weggooien, maar als die kast niet open
mag, kom dan helpen als Den Haag of
als Belastingdienst. Waar ben je?
Haal die mappen op, zodat je zelf
kan controleren met al die natte
bladeren of de administatie oké is.
Een mooi en praktisch voorbeeld.
Wat kan je hiervan leren?
Moet er een soort draaiboek komen
met wat er vanuit de overheid stap
voor stap gedaan kan worden?
Je hebt draaiboeken. Het was
in mijn ogen een kleine moeite.
Kom hier naartoe en vraag
hoe het met ons gaat.
Dat is voor jou de crux.
Je had vertrouwen kunnen hebben in de
overheid, als ze maar gekomen waren.
Is dat wat je bedoelt?
Dat is belangrijk voor het lijntje.
Dan heb je het gevoel dat er een
lijntje is. Waar zijn jullie?
Jullie hebben regels.
Ik mag dingen niet doen.
De dingen die ik niet mag
doen, komen ergens vandaan.
Ik kan niet met jou praten.
Mag ik het op een andere manier doen?
Ik ga naar Bart, want jij
wil graag iets aanvullen.
Ik heb gezien dat jij op LinkedIn een
opmerkelijke oproep hebt gedaan naar
jouw collega's en alle mensen die
jij kent. Bijvoorbeeld oude vrienden.
Gebruik alsjeblieft je creativiteit. Zou
je de regels flexibel kunnen opvatten?
We moeten niet bij de regel van
de wet leven, maar met mededogen
en menselijkheid. Je vroeg of ze
jullie financieel willen helpen.
Wat bedoelde je met de wet? De
wet is de wet. Dat blijft de wet.
De wet geeft een kader van
oplossingen, maar niet de invulling.
Daar ligt ons grootste
probleem. Daan zegt dat mooi.
We gaan het er met elkaar over
hebben. De gemeente valt mee.
De staat stelt geld ter beschikking.
Er is geen enkel pragmatisme om dat
geld vervolgens te executeren naar de
burger of het bedrijf wat dat nodig
heeft. Daar gaat het enorm wringen.
Ik ben ondernemer. Het ligt
bij mij. Ik moet meehelpen,
maar ik heb geld of duidelijkheid
nodig, ook met de belasting.
Dat gaven ze niet. Je moet jezelf
enablen. De staat moet faciliteren.
De staat heeft niet gefaciliteerd.
De staat' is een groot
woord. Wat is jouw wens?
Wat zou de overheid anders moeten doen?
De overheid moet bij een ramp
als deze maatwerk leveren.
Maatwerk is niet groot.
Maatwerk is een luisterend oor en
verstandige mensen die op de plaats van
de ramp komen verwittigen wat de
oplossing is die de burger nodig heeft.
We hebben hier een meeting gehad
met diverse mensen uit de overheid.
Die bijeenkomst kan ik me herinneren.
Daar ben ik enorm
emotioneel en boos geworden.
We zouden geld krijgen om de restschulden
van de ondernemers op te lossen.
Prima. Goed. Wij hebben als bedrijf
een restschuld van € 50.000. Prima.
Het is restschade. Het is niet
de schuld van de ondernemer.
Het is de restschade. Het is de niet-gedekte
schade. Het is de omzetdervinsgsschade.
Hier heeft niemand om gevraagd. Er
is nog één complicerende factor.
Dat typeert elke ramp en crisis. Mijn
gemeenschap, net zoals heel Nederland,
kwam net uit corona. Weet u wat
dat betekent voor ondernemers?
Zij hebben daar een
uitkering voor gekregen.
Wat heeft de overheid naderhand gedaan
om hun eigen onkunde te maskeren?
De uitkeringen die ze hebben verstrekt
aan de ondernemers in het kader van
de coronaregeling hebben ze betrokken
bij de schaderegeling van de klimaatramp.
Daar word je boos van.
Ik hoor 'menselijke maat'. Ze moeten langskomen
en met mededogen de regels interpreteren.
Ze moeten vooruitdenken en mensen
waarschuwen. Er is nog iets.
Ik ga naar de jongere generatie.
Jij bent nu in opleiding en wordt
later ongetwijfeld hotelier.
Waarom zou je hier willen blijven naast
de gevaarlijke Geul? Sinds de crisis,
waar we het nu over hebben, is
hij nog twee keer overstroomd.
Dit is een hel van een riviertje.
Toen ik me ging inlezen voor
dit gesprek, las ik dat er een
wild plan is om een metro te
maken, zodat die Geul onder het
dorp door kan lopen. Ik heb iets gelezen
over afwateringssystemen en kuilen graven.
Er zijn allerlei oplossingen.
Moet er niet aan een oplossing worden gedacht
in plaats van goede verzekeringen? Wat vind jij?
Na de overstroming zijn er
wat plannen voorgesteld.
Pap heeft dat met een
kaart tegen ons gezegd.
Als we dit en dit doen, dan
dan moet het opgelost zijn.
Dat is pap. Hij kan daar
makkelijk over nadenken.
Oftewel, los het zelf op als burger.
Het is mogelijk, maar het
kost geld om dit op te lossen.
Waarom zou ik hier willen blijven?
De enige reden is dat ik hier
de vierde generatie word.
Het is een familieding. Als ik
een andere locatie mag kiezen,
dan denk ik dat ik iets
hogerop zou gaan zitten.
In plaats van veel geld
in renovatie te stoppen,
zou je ook elders een hoger gelegen hotel
kunnen kopen en het kunnen opknappen.
We hebben er veel rekening mee
gehouden dat het nog een keer kan
gebeuren. De drie eetzaal aan de achterkant
stonden bol van de houten planken
die waren uitgezet. Daar
hebben we nu stenen neergelegd.
Alle banken in de bar kan je los
klikken en naar boven dragen.
Er is geen echt hout
meer. Alles is betegeld.
Het kan tegen een stootje.
Na de overstroming was één van
onze grootste eisen om de schade zo
beperkt mogelijk te houden,
mocht het nog een keer gebeuren.
Ik vind het interessant dat je met
je vader gaat nadenken over hoe
je het kan oplossen. Ik
kijk naar de burgemeester.
Is het uw functie om dit op
te lossen met de provincie,
het land en misschien Duitsland?
Als u mij een toverstaf geeft,
dan los ik het meteen op.
Ik zit in een vervelende positie.
Ik ben burgermeester en burgervader.
Ik klaag de rijksoverheid aan voor
het laten falen van dit systeem.
Tot op de dag van vandaag ben
ik nog steeds de belangen van
onze inwoners en ondernemers
aan het vertalen naar beleid.
We zijn vijf jaar verder.
Klimaatrampen kun je niet voorkomen,
maar je kunt wel maatregelen nemen
om de gevolgen te verkleinen.
Dat is complexe materie. Dat hoort thuis
bij Rijkswaterstaat en het waterschap.
Er is een andere overheid die
daar verantwoordelijk voor is. Dat vraagt deskundigheid.
Doen ze dat in Duitsland beter dan hier?
Nee, dat doen ze nergens beter.
De processen lopen anders.
In België ook niet?
Nee, de processen lopen anders.
Dat heeft te maken met hoe je de
gezagsstructuur hebt opgebouwd,
oftewel hoe ben je bestuurlijk ingericht?
Wie neemt verantwoordelijkheid?
We hebben dat verdeeld in diverse
ministeries en organisaties.
Een semi-overheid en een overheid.
Hij is sindsdien weer
twee keer overstroomd.
Ik weet er alles van.
Dat kan niet. We kunnen
niet blijven dwijlen.
Dat kan wel. Ik nodig
iedereen uit van de overheid,
van welke afdeling of
welk ministerie dan ook.
Ik leg uit hoe het wel kan.
Het heeft te maken met de
attitude van de overheid.
Het is net zoals mijn inwoners
zeggen. Handel vanuit vertrouwen.
Het geld is niet het probleem, maar
de wil om het geld uit te keren.
Doe dan nu een oproep naar de
overheid. Wat moeten ze nu fixen?
Ik roep dit al vijf jaar.
Wat moeten ze nu letterlijk doen?
Voorbij komen en pragmatisch en
praktisch kijken wat mensen nodig hebben.
De overheid werkt voor de
samenleving. Geen enkele uitzondering,
iedereen die deze ramp heeft meegemaakt,
heeft een restschade tussen de 15% en
45%. Dat is het cadeautje wat
je uiteindelijk hebt gekregen.
Het Rijk had dat gat kunnen
dichten, maar het is dichtgetimmerd.
Je moet het bewijzen.
Nu hebben we het weer over de schade.
We moeten het ook over het klimaat hebben.
Dat lossen we niet op.
Laaghangend fruit is dat je er als
overheid geen pijn onder lijdt op
het moment dat je ruimhartig gaat acteren.
De meest vileine zorgen
die mensen kunnen hebben,
die onder de huid gaan zitten,
zijn financiële zorgen.
Mensen hebben geld geleend of mensen
hebben geen geld kunnen lenen.
Vraag het aan Daief, wanneer heeft zijn
vader een verzekering kunnen afsluiten
op het eigendom? Volgens mij vorig
jaar januari, drie jaar na dato.
Daief moeten we uiteindelijk niet
zorgen dat we minder CO2 uitstoten?
Moeten we niet vergroenen? Kijk naar
buiten. Er liggen allemaal tegels.
De tegels moeten eruit, het groen moet
erin. Dat water moet kunnen wegsijpelen.
Zijn we niet zelf verantwoordelijk?
Ja, dat ook.
De jonge generatie.
Het is een combinatie van factoren.
Je moet haalbare doelen hebben.
We kunnen het op de lange
termijn proberen op te lossen,
maar ik denk niet dat we binnen tien
jaar het klimaatprobleem hebben opgelost.
Dat duurt immens lang.
Misschien dat we over 20 jaar de globale
graden verlaagd of stabiel hebben.
In die 20 jaar [overlap 00:44:16].
Wij lossen dat niet op.
Ik denk dat het op twee assen zit.
De overheid heeft samen met zijn
burgers een plicht om het kader te
bieden om zaken te voorkomen.
Dat is waar jij naartoe wilt.
Om naar 'voorkomen' te gaan, moet
je leren hoe je omgaat met een
probleem. Wij willen niet om
leren gaan met dat probleem.
Wij schuiven dat probleem weg.
We komen daardoor niet in het pragmatisme
terecht als land en overheid door
te bedenken wat we moeten
doen om dit te voorkomen.
Wij raken elkaar daarin kwijt.
Als jij niet naar ons toe
komt om ons te helpen,
willen wij niet naar een oplossing
toe gaan. Wij zijn daar nog niet.
Wij hebben nog zoveel andere
dingen om te voorkomen.
Hier zit veel emotie onder. Er zit
druk op Den Haag. De ambtenaren,
de mensen die daar werken en de
mensen die de wetten maken moeten
naar ons komen. Ze moeten
naar ons luisteren.
Als je het samenvat voor jezelf,
wat zou je dan als oproep willen
doen aan de kijker die in Den
Haag bij de overheid werkt en
een bepalende functie heeft? Dit
ga ik jullie allemaal vragen.
Wat moet er gebeuren? Wat zijn
de geleerde lessen? Noem één les.
Kom hier praten over hoe je in
de toekomst een ramp op kunt
lossen voor je burger, niet
over hoe je het kunt voorkomen.
Dat is aan jullie.
Hoe kan je het oplossen op een
manier dat de burger met minder
trauma's overblijft? Dat kun je hier
komen vragen. Wij hebben oplossingen.
Wat zeg jij, Daief?
Ik sluit me daar bijna volledig bij aan.
Ik denk dat je het ook kan voorkomen.
Ik denk dat het grootste probleem
geld is. Dat gaat miljoenen kosten.
Er is een buffer in het begin
van Valkenburg aangelegd,
maar die was binnen een
half uur of een uur al vol.
Bij de rest sluit ik mij aan.
Laat ons achteraf niet maanden of
jaren wachten totdat we iets van steun
zien, maar los het zo snel mogelijk op.
Dit gebied is als ramp verklaard.
Begin meteen met de WTS.
Zelf heb ik weinig verstand van
hoe dat bureaucratisch gaat.
Veel geld erin pompen om te voorkomen
dat dit soort dingen gebeuren.
Heb jij een les die je wil meegeven?
Betrokkenheid en inzetten op
het herstellen van vertrouwen.
Ik weet niet hoeveel psychologen
er op het ministerie werken.
Misschien is het een idee dat er
meer menselijkheid aangeleerd wordt.
Het moet niet alleen maar over
regels, bureaucratie en geld gaan,
maar ook over mensen. Met
name die betrokkenheid.
Onze dochter had in de vorige
verkiezingen een gesprek. Dat was op tv.
Dat was een gesprek tussen
Thierry Baudet en Rob Jetten.
Zij vroeg aan deze twee volksvertegenwoordigers
waar ze waren op 14 juli 2021?
Beiden wisten niet waar ze
waren. Waren jullie maar bij ons,
zei onze dochter. Ze wisten
niet waar zij op doelde.
Het was zo een goede vraag van haar.
Waar waren jullie op dit soort
momenten? Haar tweede vraag als volgt.
Jullie zijn toch volksvertegenwoordigers?
Jullie hadden er moeten zijn.
Wat is een volksvertegenwoordiger?
Waar sta jij voor als je op het
ministerie of in de overheid
werkt? Waar sta je voor als je het hebt over het
woord 'volksvertegenwoordiger'? Dat vond ik goed.
Of je op laarzen komt of
op je Hugo Boss schoentjes,
kom in ieder geval langs en praat
met de mensen. Geef hen vertrouwen.
Dan ga ik naar de burgemeester.
Wat is de les die ze in
Den Haag moeten meenemen?
Het belangrijkste is dat je
gaat kijken wat nodig is,
voordat je regels gaat
opstellen. Snelheid en tempo.
Handel vanuit empathie en niet kil en
afstandelijk vanuit bepaalde kaders.
Daar eten mensen geen brood van.
De problemen zijn menselijk.
Het beleid moet gericht zijn op de
menselijke noden. Er is een afrekencultuur,
een incidentenpolitiek. We gaan pas
iets doen op het moment dat een ramp
zich voltrekt. Wat kunnen we daaraan
doen? Wat moeten we bijstellen?
De lessen die hier uit te trekken
zijn, is om de voortrekkersrol in
te nemen. Je moet voorop
lopen om de mensen te helpen.
Je moet mensen niet
laten zwemmen en zwalken.
Hoe zit het met die verzekeraars?
Op een ander niveau
moet je die zaken doen.
Ik heb dat proberen in te
vullen als burgemeester,
door rechtstreeks met de verzekeraars
in gesprek te gaan en hulp te bieden
aan de slachtoffers.
De dynamiek die hieruit voortkomt
is afhankelijk van het drama.
Bij deze ramp zijn 200
mensen om het leven gekomen.
Heeft dat een rol gespeeld in
de attitude en de houding van de
Nederlandse overheid? Nee, want er is niemand
met een Nederlands paspoort verdronken.
Het was dezelfde ramp, hetzelfde
water en hetzelfde gebied.
In Duitsland en België zijn mensen
verdronken, maar niet in Nederland.
Dankzij de hulpverleners die
tijdig geëvacueerd hebben,
hadden we geen dodelijke slachtoffers.
Ik ben ervan overtuigd dat
als dat wel was gebeurd,
dat het optekenen van te leren
lessen sneller was gegaan.
Dan kom je snel bij een vuurwerkramp
waar wel dodelijke slachtoffers zijn of
bij de Q-koorts, wat
een sluipmoordenaar is.
Daarbij moet je op tafel
leggen dat mensen doodgaan.
Als je als overheid niet snel gaat
acteren, ontzorgt en de juiste maatregelen
en verantwoordelijkheid, dan ben ik degene
die de overheid ter verantwoording zal
roepen op het moment dat er iemand
sterft ten gevolge van het nalaten
van de zorgplicht. Je moet geen mensen
laten wonen in overstromingsrisicogebied.
Ligt dit gebied net te ver van Den Haag?
Dat heeft er niets mee te
maken. Het zijn maar kilometers.
Het gaat om de betrokkenheid.
Dit is een stukje Nederland wat qua landschap
en geomorfologie een andere dynamiek
heeft. Het is niet zo plat als de polder.
De gevolgen van een overstroming
zijn hier anders dan in de rest van
het land. Elk nieuw beleid
vraagt tijd, mensen en geld.
We moeten stoppen met voortdurend
economische afwegingen maken.
Geld is niet het probleem.
Er is niemand op het ministerie
die minder slaapt omdat iemand € 1
te veel heeft gekregen.
Mag ik een brutale vraag stellen?
U weet goed hoe ze het in
Den Haag anders moeten doen.
U kijkt af en toe ook naar
uw eigen rol en alles wat
u op uw bordje heeft.
Is er iets wat u zelf
anders had willen doen?
Nee.
Dat is helder.
Ik heb dat gedaan en
ik doe dat nog steeds.
Ik heb met alle ministers
gesproken. Ik ontvang iedereen.
Ik spreek met de verzekeraars.
Ik probeer de neuzen in dezelfde
richting te krijgen. Dat lukt niet,
omdat de invloed van de
politiek veel te groot is.
Is het nu veilig hier?
Nee, natuurlijk niet.
U moet het als burgemeester toch
veilig houden voor het volk?
Als burgemeester heb ik niet het
mandaat om het veilig te maken,
want ik ben afhankelijk van de provinciale
overheid, het waterschap en de ministeries.
Er zijn veel kapiteinen op één vloot.
Is daar winst te behalen?
Zeker valt er winst te behalen.
Samenwerken.
Dat moet de overheid zelf bedenken.
Het verlagen van de regeldruk.
De [onhoorbaar 00:53:10] aanpak.
Spoor overbodige regelgeving
op en ruim het op.
We zijn aan het soebatten wat
je als eerst met de opgave moet
doen. Die opgave geldt
voor heel Nederland.
Heel Nederland is kwetsbaar voor
de gevolgen van klimaatverandering.
Als het Rotterdam-Rijnmond is, wat
buitengewoon kwetsbaar gebied is,
dan moet je dezelfde maatregelen
nemen. Waar ga je prioriteiten stellen?
Afsluitend heb ik een voorbeeld.
Er is een oefening geweest.
Dat heet een scenario oefening.
Stel dat diezelfde hoeveelheid water
in Groningen zou zijn neergedaald.
Dat zou betekenen dat de stad
Groningen een week lang onder water zou
staan. Dat is een interessante
oefening voor de veiligheidsregio.
Waar ga je met mensen naartoe?
Waar moeten de mensen wonen?
Hoe zorg je voor eten en drinken?
Er is geoefend met dat scenario.
Daar kun je op oefenen, maar
de praktijk is weerbarstiger.
Het is altijd anders. Kijk naar
de schade afwikkeling hier.
Door de onkunde in de beoordeling en het
verstrekken van financiële middelen om
te kunnen herstellen, werd uiteindelijk
de crisis daarvoor betrokken,
namelijk de uitkeringen vanwege corona.
Helder. Een laatste woord.
Ik wil één ding zeggen.
Wij zitten hier om de rol
van de overheid te bekijken.
De rol van de overheid is
om ons de kans te geven ons
emotionele trauma te overleven.
Hun rol is niet om te
zorgen dat we financiële,
organisatorische en
bedrijfstrauma's krijgen.
De landelijke overheid had moeten
zorgen dat wij de kans kregen om onze
emotionele trauma's te verwerken
vanaf dag één. Die van Claudia, Daief,
mijn vrouw en alle inwoners hier.
Ze hoefden er niet voor te
zorgen dat wij zo een map aan
trauma's kregen van alles wat erbij kwam.
Dat zou op een grote tegel
in Den Haag moeten hangen.
Wij moeten de burger de kans
geven zijn trauma te verwerken.
We moeten geen extra trauma's creëren.
Dank je wel, Bart. Hiermee vertaalt
hij het gevoel van veel inwoners.
Dit is het gevoel van bijna
iedereen die dit meegemaakt heeft,
wat niet ter sprake komt.
In de maanden daarna heb
ik dat een term gegeven.
Dat heet 'de ramp na de
ramp'. De ramp na de ramp is
niet alleen de verwerking van het trauma.
Je moet het maar meegemaakt hebben.
Het tweede is het onbegrip dat je
afhankelijk bent van de verzekeraar en
een rijksoverheid, die allemaal
regeltjes oplegt. Je moet dit en dat.
Dat is handelen vanuit wantrouwen.
Dat doet meer met een mens
dan op het moment dat je tot
aan je borst in het water staat.
Dat noem ik de ramp na de
ramp. Die is nog steeds bezig.
We zitten nog altijd in de
nafase, vijf jaar na dato.
We zijn stapjes aan het nemen.
We moeten stoppen met die stapjes.
Er moeten een paar grote stappen
gezet worden. Ik nodig iedereen uit.
Kom langs en ik vertel u hoe het wel kan.
We hebben er een uur over gepraat.
U kijkt nog steeds na
een uur, dank je wel.
Neem mee wat je hier gehoord hebt.
Gebruik dit in je werk en help
deze mensen. Luister naar hen.
Zorg dat dit niet meer kan gebeuren.
Dit is een oproep namens het
volk. Allemaal een laatste woord.
Dank je wel.
Tot snel.
Hetzelfde. Ik hoop je snel te zien.
Dank je wel.
Dank je wel.