Ik vind het mooi als
ambtenaren daar hun eigenafweging in maken en zeggen wat wel
en wat niet. Een aantal ambtenaren istoen bij SZW weggegaan. Zij konden
dat niet doen. Ik heb daar thuis ookover gesproken. Wil ik dit wel? Blijf
ik dit wel of niet doen? Die afwegingheb ik toen gemaakt. Ik kan alleen
maar aan alle ambtenaren die nu hierzitten zeggen, dat ze moeten zorgen
dat ze bij zichzelf blijven en dieafweging maken.
Tegelijkertijd is het een groot goed
dat we de ambtenarij in Nederlandgeorganiseerd hebben zoals we die
georganiseerd hebben. Dat je alsambtenaar en topambtenaar voor
politici van verschillende politiekeachtergronden kunt werken. Dat vind
ik een groot goed. Roel en ik kunnenvoorbeelden geven dat dat serieus
op de proef is gesteld. Dat je wordtgebeld door een fractievoorzitter die
wil dat je deze persoon benoemt, wantdit en dit moet. Dan is er een moment
dat je daarom moet lachen, dankjewelzegt, en weer overgaat tot de orde
van de dag. Dat is van alle tijden.Ik kan me voorstellen dat het nu vele
malen ingewikkelder is. Ik heb ookweleens ingewikkelde
opdrachten gehad.Ook waar ik tegen een minister sorry
zei, maar dat ik dat niet zo gingdoen. Ik heb gelukkig altijd in
de omstandigheid verkeerd dat deminister aan mij vroeg waarom niet
en hoe ik het dan wel kon doen. Datbetekent een enorme vorm van
vertrouwen in elkaar. Het begintermee dat je als politiek
verantwoordelijke en ambtelijkverantwoordelijke, als ik even als
SG praat, voor het hele ambtelijkeapparaat, basaal vertrouwen hebt dat
je er alles in doet dat hij of zijzijn of haar idealen in de politiek
kan waarmaken. Ik ben trots dat ikdaar een bijdrage aan mag leveren,
maar op een gegeven moment zeg je datje iets niet doet.
Niet zo in ieder geval.Natuurlijk zijn daar gradaties
in, maar je moet dit soms heel ergduidelijk zeggen tegen een politicus,
want anders verstaat hij je niet ofkomt het goed uit om jou niet te
verstaan. Mijn ervaring is dat je ditsoort boodschappen klip-en-klaar en
zonder omwegen echt heel duidelijkmoet zeggen.
Stel dat de minister in zo'n geval
zegt dat hij je aanhoort. Wat eenonzin. Ik ga gewoon door.
Wat is dan de vervolgstap?Gelukkig heb ik daar nooit
in die situatie gezeten.Ik geef het nog een vervolg. Je gaf
net aan dat de meest logische stap inonze opvatting van de
politiek-ambtelijke verhoudingen isdat de ambtenaar in dat geval
opstapt. Het zou gek zijn als deoplossing van dit conflict is dat de
minister opstapt. De ambtenaar staptop. Hij legt zijn functie
neer en zoekt een andere baan.Daarom heb ik altijd gezorgd dat ik
enige financiële reserve had. In goedNederlands heet het 'fuck you
money'. Dat je dus altijd je eigenonafhankelijkheid kan bewaren. Dat je
niet financieel vastzit aan dingen,maar dat je je eigen
onafhankelijkheid kan bewaren tenopzichte van je principaal, je
politieke baas. In die zin ofanderszins. Dat je je eigen autonomie
hebt en kan zeggen dit neem ik wel endat niet voor mijn kap. Daar ben
ik altijd precies in geweest. Nietalleen in de politiek. Ik heb een
aantal interim klussen gedaan en danweet je dat je alleen aan de voorkant
op basis van gelijkwaardigheid kancontracteren. Als dat contract
er eenmaal is, is de politiekverantwoordelijk en probeert dan toch
iedere keer iets van die grenzen wegte knabbelen. Het is goed om die
contractering aan de voorkant goed teregelen, maar ook tegen iemand
te zeggen dat het hier eindigt.