Dan zat ik daar dus, en de
kolonels. Dan moet je, om ze toe te
spreken, en zo, en ook dat verhaal
te vertellen.
Had ik toch af en toe de indruk dat
ze me aankeken en dachten van:
laat die minister maar leuteren
van: dit is mijn tent,
en ik run die tent hier zoals ik
het wil. Je werd gezien als
[onhoorbaar 00:
38:23]. En Den Haag is ver weg.
Als voorbijganger. Dat gevoel had
je. Ze zeiden braaf:
ja, ja, en zaten te knikken, maar
met zo'n blik.
Dus ik dacht van: die betonlaag
hier, daar moet toch wel een
drilboor doorheen.
Dat gaat heel geleidelijk.
Maar dat is weer een fact of life,
dat weet je gewoon,
dat dat geleidelijk aan gaat en dat
je dat met moet doen.
Dat je dat ook niet van de ene dag
op de andere dag kan bereiken.
Helemaal terug naar jouw vraag:
nee, er was geen plan, in alle
eerlijkheid.
Daar was ook helemaal geen tijd
voor.
Ik zou ook niet weten waar ik dat
plan op had moeten baseren,
want ik had met zo'n soort bestuur
ook niet echt ervaring.
Dat wil zeggen, niet met allerlei
aspecten ervan die het bijzonder
maakten.
Wat je doet is dat je de ervaring
die je hebt en de die je hebt - dus
kennis van hoe het parlement werkt
en hoe besluitvorming werkt en hoe
je met media moet omgaan
gebruikt om een bond te maken in de
richting van degene die
je uiteindelijk nodig hebt om het
voor elkaar te krijgen.
En tegelijkertijd dat hele
spannende gevoel dat je voor alles
verantwoordelijk bent.
Maar hoeveel greep heb je er
eigenlijk nou op?
En dat vond ik het moeilijkste van
het ministerschap van Defensie.
Je moet je voorstellen dat je op
Eindhoven staat en er vertrekken 80
mensen,
100 mensen naar ergens daar in de
buurt van Joegoslavië voor een
missie.
Kosovo.
Ja, en bijna allemaal mannen.
Vrouwen, vriendinnen, baby's op de
arm.
En iedereen die ziet dat ze gaan
omdat jij hebt gezegd dat ze moeten
gaan.
En dat ze dus ook dood kunnen
terugkomen, omdat jij dat hebt
gezegd.
En heb je dat allemaal op een
goede, verantwoorde wijze
afgewogen? En heb je alles eraan
gedaan om het zo goed mogelijk te
maken?
In de wetenschap dat je er, dat je
het overdraagt aan de
commandant die daar is en de
omstandigheden die er zijn,
dat je er verschrikkelijk weinig op
afstand aan kunt doen.
Maar het is wel jouw besluit
geweest en jouw
verantwoordelijkheid.
En iedereen heeft erover
geadviseerd en gepraat.
En je hebt het allemaal voorbereid
en van alles en nog wat.
Maar wat me enorm is bijgebleven is
dan, is dat moment dat
er dan in- en uitgepraat is en
allemaal geadviseerd is,
en dan vervolgens zwijgt iedereen.
Dan kijken ze je aan en zeggen: en
wat is je besluit?
En dan realiseer je je dat er niets
meer achter je staat.
En dan heb je de volledige
verantwoordelijkheid voor leven en
dood.
Ik wil het niet dramatiseren, maar
tegelijkertijd: als je een
wetsontwerp 'ja' zegt, van:
stuur het maar naar het parlement,
dan heb je de verantwoordelijkheid
voor dat wetsontwerp.
Dan heb je de verantwoordelijkheid
om het door het parlement te
krijgen.
Maar dat is toch heel wat anders
dan dit soort besluiten,
waar zoveel onzekerheden zijn en
waar je het…
Het is geen wiskundesom.
Het is een afweging die je maakt,
die je zo goed mogelijk maakt,
maar met allerlei risico's die
eraan vastzitten.
En dat vond ik best lastig, om je
dat te realiseren en om daarmee om te gaan.