Buitenlandse Zaken rekruteert vanouds zijn eigen mensen gescheiden van de rest van de Rijksdienst. Dat verklaart een sterk verschil in beleving, met voor- en nadelen. Naast het feit dat mensen fysiek veel in het buitenland zijn. Het voordeel is dat het hele goede, capabele mensen zijn. Het nadeel is minder verankering in Nederland, maar ook in de Haagse wereld.
Dat was tijdens Rutte II de aanleiding dat in het regeerakkoord werd afgesproken dat ze zouden meedraaien in de Algemene Bestuursdienst. De topambtenaren konden in ieder geval gerekruteerd worden uit andere ministeries. Dat is ook geïmplementeerd. Sindsdien zijn er weer een aantal SG's en DG's van buiten benoemd. Je ziet steeds meer mensen van Buitenlandse Zaken die een tijd op een ander ministerie werken. Dat is prima. Op
vakministeries in het buitenland en specifiek Europa is dit een essentieel onderdeel is van het werk.
Het positieve van een specifieke buitenlandsdienst is dat zij effectief zijn in het diplomatieke werk. In andere landen zijn ook diplomaten. Ze noemen zich over het algemeen diplomaten en geen ambtenaren van Buitenlandse Zaken. Dat is om het onderscheid te onderstrepen. Na mijn ministerschap ben ik een aantal weken Coördinator Sancties Rusland geweest, omdat dit aan het begin niet goed bleek te lopen. Dan merk je dat Buitenlandse Zaken sancties afspreekt, terecht zou ik zeggen, die vervolgens uitgevoerd moeten worden. Er komen ieder uur in Rotterdam enorme containerschepen binnen. Ga die maar eens controleren. Dat kan helemaal niet. De banken moeten overnight rekeningen bevriezen. Pats! Als het niet meteen bevroren is, staat het geld in Abu Dhabi. De douane en Belastingdienst moeten aan de uitvoering. Daar merkte je dat er wederzijds wantrouwen was. Dan heb je verkokering.
Er werd gezegd dat er niet met ze overlegd werd voordat sancties afgekondigd waren. En onderliggend gebrom: 'Jullie waren altijd al apart'. Dat wordt dan op zo’n moment schadelijk. Dat onderstreept nog eens dat je vakdeskundigheid nodig hebt. Zorg dat je in loopbanen ook over grenzen heen werkt en andere perspectieven leert kennen. De Nederlander mag een goed functionerende Rijksdienst verwachten. Hoe die zich intern organiseert is van belang, maar moet uiteindelijk als doel hebben dat de overall dienstverlening goed is.